Znakowanie miodu kraj pochodzenia 2026 oznacza, że od 14 czerwca 2026 r. etykieta podaje kraj zbioru. Miód z jednego kraju: sama nazwa tego kraju. Miód z więcej niż jednego kraju: wszystkie kraje malejąco wagowo z udziałem procentowym każdego z nich, w głównym polu widzenia opakowania, z tolerancją 5 % wynikającą z dokumentacji identyfikowalności podmiotu.

Co dokładnie zmienia dyrektywa 2024/1438 w znakowaniu miodu od 14 czerwca 2026 r.?

Dyrektywa (UE) 2024/1438 została podpisana 14 maja 2024 r., a jej przepisy dotyczące miodu stosuje się od 14 czerwca 2026 r. Art. 6 dyrektywy dopuszcza pozostawienie w obrocie produktów wprowadzonych do obrotu lub etykietowanych przed 14 czerwca 2026 r. Polska transpozycja jest węższa. § 2 rozporządzenia MRiRW z 4 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1574) wymaga, aby środek spożywczy był oznakowany po staremu oraz wprowadzony do obrotu przed 14 czerwca 2026 r. Oba warunki muszą wystąpić łącznie. Miód oznakowany 10 czerwca 2026 r., a wprowadzony do obrotu 1 lipca 2026 r., nie korzysta z tego bufora. Praktyczny wniosek dla rozlewni: zapas zadrukowanych etykiet i sleeve’ów nie ma żadnej derogacji; zużyj go na partiach, które zdążą trafić do obrotu przed 14 czerwca 2026 r.

Zbiorcza formuła typu mieszanka miodów pochodzących z UE i spoza UE przestaje wystarczać. Przez lata pozwalała ona na podmienianie surowca między dostawami bez ruszania artworku, ponieważ etykieta nie mówiła nic o proporcjach. Po 14 czerwca 2026 r. etykieta mówi o proporcjach wszystko. Weryfikacja opiera się dziś przede wszystkim na dokumentacji dotyczącej identyfikowalności. Zharmonizowane metody analityczne dotyczące pochodzenia mają powstać do 14 czerwca 2029 r., a dotyczące wykrywania zafałszowania — do 14 czerwca 2028 r.

Zmienione przepisy unijne weszły w życie 13 czerwca 2024 r. I tego samego dnia Komisja Europejska ogłosiła nabór do grupy ekspertów Honey Platform, pracującej nad autentycznością i identyfikowalnością miodu, w tym nad systemem śledzenia partii do producenta lub importera.

Na poziomie krajowym obowiązek deklaracji krajów pochodzenia z udziałem procentowym wprowadza § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 listopada 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. 2025 poz. 1574), poprzez nowe brzmienie § 15 ust. 2 pkt 3 oraz dodany § 15 ust. 2a. Przepisy wchodzą w życie 14 czerwca 2026 r. Odrębne rozporządzenie MRiRW z 8 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (Dz.U. 2025 poz. 1741) dotyczy składu miodu. Doprecyzowuje ono, że pyłku kwiatowego ani innego specyficznego komponentu miodu nie wolno z niego usuwać, chyba że jest to nieuniknione przy usuwaniu obcych substancji organicznych lub nieorganicznych. Ten sam akt dodaje definicję miodu filtrowanego, czyli takiego, w którym usunięcie obcych substancji spowodowało znaczące zmniejszenie zawartości pyłku. Firmy prowadzące równolegle portfel sokowy powinny zsynchronizować projekt z rozporządzeniem z 9 lipca 2025 r. dla soków i nektarów owocowych (Dz.U. poz. 965), których zmiany wchodzą w życie tego samego dnia, 14 czerwca 2026 r.

Jak ma wyglądać znakowanie kraju pochodzenia miodu na etykiecie mieszanki?

Etykieta mieszanki musi wskazywać kraje pochodzenia w porządku malejącym wagowym wraz z udziałem procentowym miodu z każdego kraju. Tolerancja wynosi 5 % dla każdego udziału procentowego i jest obliczana na podstawie dokumentacji identyfikowalności przedstawionej przez podmiot. Zapis o dokumentacji ma większy ciężar operacyjny niż sama liczba na etykiecie, ponieważ przenosi ciężar dowodu na rozlewnię.

Dyrektywa wymaga, aby udział procentowy wynikał z przedstawionej przez podmiot dokumentacji identyfikowalności i na tym poprzestaje. Nie definiuje bazy obliczeniowej ani standardu dowodowego, nie rozstrzyga też, czy tolerancja 5 % to punkty procentowe czy wartość względna, co ma znaczenie przy małych udziałach rzędu 8 %. Praktyką wynikającą z wymogu odtwarzalności jest odniesienie do masy surowca faktycznie wprowadzonego do konkretnej partii produkcyjnej. Przyjętą metodę opisz w udokumentowanej procedurze wraz z uzasadnieniem i zachowaj dowody dla każdej partii. Przy małych udziałach przyjmij wykładnię zawężającą tolerancję.

Dyrektywa pozwala państwom członkowskim dopuścić uproszczenie: gdy liczba krajów pochodzenia w mieszance przekracza cztery, a cztery największe udziały stanowią razem ponad 50 % mieszanki, procent można podać tylko dla tych czterech, a pozostałe kraje wymienić malejąco bez procentów. Uproszczenie nie przysługuje, gdy udział piątego kraju jest identyczny z udziałem czwartego kraju (motyw 5 dyrektywy). Polska z tej opcji nie skorzystała. Rozporządzenie Dz.U. 2025 poz. 1574 w § 15 ust. 2 pkt 3 wymaga procentowego udziału dla każdego państwa pochodzenia, bez wyjątku. Dla rynków eksportowych sprawdź lokalną transpozycję osobno.

Element etykiety	Stan do 13 czerwca 2026 r.	Stan na 14 czerwca 2026 r.
Kraj pochodzenia mieszanki	Dopuszczalna formuła zbiorcza, np. mieszanka miodów z UE i spoza UE	Wszystkie kraje pochodzenia wymienione w porządku malejącym wagowym
Udział procentowy każdego kraju	Niewymagany	Wymagany, w % masy, tolerancja 5 % dla każdego udziału
Podstawa obliczenia udziału	Brak wymogu	Dokumentacja identyfikowalności przedstawiona przez podmiot
Mieszanki z wieloma krajami	Brak regulacji szczegółowej	Opcja czterech największych udziałów: dopuszczalna przez dyrektywę, w Polsce niewdrożona
Opakowania poniżej 30 g netto	Brak odrębnej zasady	Dopuszczalne kody ISO 3166-1 alfa-2 zamiast pełnych nazw krajów
Zapasy oznakowane wcześniej	Nie dotyczy	W Polsce bufor tylko dla partii oznakowanych po staremu ORAZ wprowadzonych do obrotu przed 14.06.2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1574). Sama dyrektywa dopuszcza szerzej

Kraje pochodzenia z udziałem procentowym umieszcza się w głównym polu widzenia opakowania, w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. l rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (§ 15 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia o znakowaniu). Reguła projektowa dla artworku brzmi więc inaczej niż sugerowałby zwykły dopisek na back labelu: przeprojektowania wymaga front opakowania, w każdej wersji językowej, i musi on pomieścić najdłuższy realny wariant deklaracji, czyli maksymalną liczbę krajów, jaka może wystąpić w danym SKU w ciągu roku. Projekt zwymiarowany pod trzy kraje przestaje działać w dniu, w którym zakupy dołożą czwarty kraj.

Jakich danych dotyczących pochodzenia żądać od dostawcy miodu w specyfikacji i w aneksie do umowy?

Nowa etykieta jest tylko wyjściem z systemu. Wejściem jest zestaw pól, które dostawca surowca musi dostarczyć przy każdej partii. Poniższa lista odpowiada zakresowi danych potrzebnych do odtworzenia deklaracji procentowej w granicach tolerancji 5 % obowiązującej od 14 czerwca 2026 r.

• Kraj pochodzenia partii, podany jednoznacznie kodem ISO 3166-1 alfa-2, bez określeń zbiorczych typu UE lub spoza UE.
• Masa netto partii w kg, osobno dla ilości zafakturowanej i faktycznie przyjętej na magazyn.
• Numer partii dostawcy oraz numer partii podmiotu pakującego lub konfekcjonującego, jeśli są różne.
• Sezon i data pozyskania miodu, pozwalające odróżnić przelewy międzysezonowe od świeżego zbioru.
• Nazwa i adres eksportera oraz importera, numer dokumentu przewozowego i numer zgłoszenia celnego przypisane do partii.
• CoA z datą badania, nazwą laboratorium oraz wykazem zastosowanych metod, w tym metod oceny autentyczności.
• Oświadczenie, czy partia jest jednorodna pod względem kraju pochodzenia, a jeśli jest już mieszanką, podanie procentowego rozbicia z podaniem mas składowych w kg.
• Zobowiązanie do pisemnej notyfikacji zmiany kraju pochodzenia przed wysyłką z terminem ustalonym w umowie.
• Zgoda na pobranie i archiwizację próbki referencyjnej z każdej partii oraz na badanie tej próbki metodami referencyjnymi.
• Prawo odbiorcy do audytu dokumentacji identyfikowalności u dostawcy oraz u podmiotu pakującego.

Klauzule warte dopisania do aneksu przed 2026 r.

Komisja przyjmie akty wykonawcze ustanawiające zharmonizowane metody analityczne wykrywania zafałszowania miodu do 14 czerwca 2028 r. Metody i kryteria określania miejsca zbioru miodu oraz ogólnounijne wymogi identyfikowalności to odrębne akty delegowane, poprzedzone studium wykonalności, z terminem do 14 czerwca 2029 r. Umowa podpisana dziś powinna już zawierać zobowiązanie dostawcy do poddania partii obu grupom metod, gdy zostaną opublikowane, w terminach 2028 i 2029, bez renegocjacji ceny za samo badanie.

Drugą klauzulą jest rozkład kosztów. Jeżeli dostawca dostarczy surowiec z innego kraju niż uzgodniony, skutkiem tego będzie przeliczenie procentów, potencjalna zmiana artworku oraz utylizacja zadrukowanych opakowań. Zapisz w umowie, kto ponosi koszt przedruku, koszt przestoju linii oraz koszt złomowania materiałów opakowaniowych, a także w jakim terminie odbiorca może odmówić przyjęcia partii bez konsekwencji.

Trzecia kwestia dotyczy retencji danych. Dokumentacja, na podstawie której obliczono procenty dla danej partii wyrobu gotowego, powinna być przechowywana co najmniej tak długo, jak długo produkt pozostaje w obrocie, z uwzględnieniem daty minimalnej trwałości. Zakres i format zapisów uzgodnij w specyfikacji przed pierwszą dostawą. Materiały porządkujące takie wymagania zbieramy w dokumentacji wymaganiowej przy dostawach surowców spożywczych.

Reguła decyzyjna dla zakupów

Jeżeli dostawca nie potrafi przypisać kraju pochodzenia do konkretnego numeru partii ani do masy w kg, jego surowiec nie nadaje się do żadnego SKU objętego nową etykietą, niezależnie od ceny i parametrów organoleptycznych. Ta reguła powinna trafić do karty oceny dostawcy jeszcze przed sezonem zakupowym poprzedzającym 14 czerwca 2026 r., ponieważ po tej dacie brak danych blokuje uruchomienie produkcji.

Dlaczego kontrole pochodzenia i identyfikowalności miodu będą ostrzejsze?

W unijnej skoordynowanej akcji From the Hives 147 z 320 próbek miodu, czyli 46 %, uznano za podejrzane o zafałszowanie cukrami. Próbki pobrano na granicach UE w okresie od listopada 2021 r. do lutego 2022 r., a wyniki opublikowano 23 marca 2023 r. W planie kontroli 2015-2017, obejmującym zarówno miód produkowany w UE, jak i importowany, kryteriów czystości nie spełniało co najmniej 14 % próbek. Obu wskaźników nie zestawiaj wprost, ponieważ dotyczą różnych populacji próbek.

W tej samej akcji skontrolowano 123 eksporterów, z czego 70, czyli 57 %, oznaczono jako wysyłających partie podejrzane o dodatek cukrów zewnętrznych, a spośród 96 objętych importerów 63, czyli dwie trzecie, były powiązane z co najmniej jedną podejrzaną przesyłką. Zakres badania obejmował 16 państw członkowskich UE oraz Szwajcarię i Norwegię, a próbki pobrano losowo z 320 przesyłek pochodzących z 20 krajów. Wskaźnik 46 % dotyczy przesiewu importowanych przesyłek na granicy UE.

Polski nadzór już dziś kwestionuje przede wszystkim znakowanie. Ostatnia planowa kontrola IJHARS objęła 98 podmiotów wprowadzających miód do obrotu, a nieprawidłowości stwierdzono u 40,8 % z nich, przy czym najwięcej zastrzeżeń dotyczyło znakowania, z błędami w niemal co trzeciej kontrolowanej partii, w tym brakiem kraju pochodzenia i daty minimalnej trwałości. We wcześniejszej kontroli u producentów w IV kwartale 2023 r. inspekcja skontrolowała 63 podmioty i stwierdziła nieprawidłowości u 36 z nich, a w zakresie cech organoleptycznych zbadano 77 partii o łącznej masie 11 152,6 kg i zakwestionowano 3 partie, czyli 3,9 %, o masie 1 050,1 kg.

Znakowanie jest najczęstszą przyczyną zakwestionowań, a od 14 czerwca 2026 r. na etykiecie pojawi się nowa kategoria danych liczbowych, którą można porównać z dokumentami i z wynikiem analizy.

Dlaczego polskie rozlewnie nie unikną etykiety wielokrajowej?

Produkcja miodu w Polsce w 2024 r. wyniosła 30,5 tys. ton, tyle samo co rok wcześniej, przy średniej wydajności 11,6 kg z rodziny pszczelej wobec około 34 kg w Niemczech i około 18 kg we Francji. Tego wolumenu nie da się rozdzielić na krajowy detal, marki własne sieci i eksport bez importu uzupełniającego.

Raport z akcji From the Hives podaje, powołując się na dane rynkowe DG AGRI, że UE produkuje około 218 000 ton miodu rocznie, importuje 175 000 ton i eksportuje 30 000 ton. Import odpowiada więc za znaczącą część konsumpcji, co przekłada się bezpośrednio na liczbę SKU private label, które od czerwca 2026 r. będą musiały pokazać kilka krajów z procentami.

Kolejność prac przed 14 czerwca 2026 r.

• Inwentaryzacja opakowań: policz stan etykiet i sleeve’ów w sztukach oraz miesięczne zużycie, żeby wiedzieć, kiedy trzeba zatrzymać dodruk starej wersji.
• Mapa SKU: dla każdego indeksu wypisz kraje pochodzenia użyte w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz maksymalną liczbę krajów w jednej partii.
• Test odtwarzalności: weź trzy zamknięte partie z ostatniego kwartału i sprawdź, czy z posiadanych dokumentów da się wyliczyć procenty z dokładnością do 5 % dla każdego kraju.
• Aneksy do umów z dostawcami surowca, z zestawem pól opisanym wyżej i z terminem notyfikacji zmiany kraju.
• Nowy artwork w wariancie pełnym, z zapasem miejsca na dodatkowy kraj i z wersją dla opakowań poniżej 30 g netto opartą na kodach ISO 3166-1 alfa-2.
• Procedura zmiany receptury kadzi, w której zmiana proporcji surowca uruchamia weryfikację, czy deklaracja na etykiecie nadal mieści się w tolerancji 5 %.

Jak SALESWAVE wspiera rozlewnie i marki private label w spełnianiu tego wymogu?

SALESWAVE jest dystrybutorem miodu naturalnego, owoców liofilizowanych i suszonych śliwek dla producentów żywności w UE, Wielkiej Brytanii, GCC, Ukrainie i Polsce. Zakłady wytwarzają surowiec na zamówienie SALESWAVE, a my odpowiadamy za dobór źródła, uzgodnienie specyfikacji i kompletność dokumentacji towarzyszącej dostawie. W kontekście zmiany z 14 czerwca 2026 r. oznacza to jedno zadanie: dostarczyć dane o pochodzeniu w takiej formie, żeby dział jakości mógł je wprost przenieść do wyliczenia procentów.

Przed pierwszą dostawą ustalamy zakres pól przekazywanych przy każdej partii, w tym kraj pochodzenia, masę w kg, numer partii i zakres badań ujętych w CoA. Zakres uzgadniamy pisemnie w specyfikacji, dzięki czemu wymagania z aneksu do umowy i zawartość dokumentów dostawy opisują to samo. Pełny profil działalności opisuje strona dystrybutora liofilizowanych owoców i miodu.

Dla zespołów R&D pracujących nad wariantami produktu istotna jest skala próby. MOQ na poziomie 4 kg dotyczy miksu różnych SKU w ramach jednej grupy produktowej, więc próby laboratoryjne i testy sensoryczne można rozłożyć na kilka indeksów jednocześnie, zamiast zamawiać pełną paletę jednego surowca. Sposób pracy nad recepturami opisujemy w sekcji prac nad recepturami z miodem i owocami liofilizowanymi, a przekrój zastosowań w kategoriach śniadaniowych i przekąskowych znajdziesz w ofercie miodu naturalnego, owoców liofilizowanych i suszonych śliwek dla producentów żywności.

Certyfikaty i terminy potwierdzamy dla konkretnej partii i konkretnego zakładu, po ustaleniu zakresu dokumentacji na etapie specyfikacji.

Zamów próbkę lub omów specyfikację pochodzenia

Jeżeli przygotowujesz aneksy do umów z dostawcami surowca albo przeprojektowujesz etykiety zgodnie z wymogami obowiązującymi od 14 czerwca 2026 r., prześlij listę pól, których potrzebuje twój system jakości, a my odniesiemy się do niej punkt po punkcie. Umów rozmowę o specyfikacji lub zamów próbkę za pośrednictwem formularza kontaktowego SALESWAVE i podaj kategorię produktu, planowany roczny wolumen oraz rynki sprzedaży, na które trafi gotowy wyrób.

Najczęściej zadawane pytania